Wreszcie jednym z najwięk­ ~zych atutów .. Opery za trzy grosze·· jest folklor wielkomiejskiego świata przestępczego, tak malowniczy i soczysty, że upływ czasu nie zdołał osłabić intensywności jego barw. Przeróbka Brechta wykazala jak wiele stałych elementów rze­ czywistości objął Gay swą artystycznuhTAFQH. Mackie Majcher – standard jazzowy, przebój muzyki pop, czy song teatralny? Każda odpowiedź jest prawidłowa, bo ta piosenka zajmuje w historii muzyki miejsce niezwykłe. Dlatego warto przyjrzeć się jak do tego doszło, że utwór, który powstał 90 lat temu jako pieśń do spektaklu teatralnego, dziś żyje całkowicie samodzielnie. Mackie Majcher albo Mackie Nożownik, to bohater piosenki ze słynnej Opery za 3 grosze, jednej z ważniejszych sztuk teatralnych Bertolda Brechta. To także jeden z pierwszych musicali – formy, która trochę później zawojowała świat. Fenomenalną muzykę napisał Kurt Weil, stały współpracownik Brechta; panowie razem stworzyli sporo sztuk teatralnych, a pieśni z nich należą dziś do kanonu muzyki XX wieku. Sztuka jest adaptacją XVIII-wiecznej Opery Żebraczej Johna Gaya, satyry na burżuazję i wysokie sfery Londynu. Brecht za cel ataku obrał typowego mieszczucha z epoki późnego kapitalizmu. Tutaj taki mieszczuch to rabuś i oszust, który utrzymuje tylko stosunki handlowe. Brecht ukazuje w Operze za 3 grosze przestępczy charakter całego systemu kapitalistycznego. Tematyka Opery i większości sztuk teatralnych Brechta koresponduje z jego życiorysem. A to życie miał niezwykle ciekawe, ale też pokręcone. Znany ze swoich komunizujących poglądów, w 1933 r. dzień po pożarze Reichstagu, udał się na emigrację, ostatecznie osiadając w Stanach Zjednoczonych. W 1947 roku, chcąc uniknąć stawiennictwa przed komisją Kongresu USA do spraw działalności antyamerykańskiej (podejrzewano go o działalność komunistyczną), Brecht wyjechał do Europy. Krótko po przyjeździe został dyrektorem Berliner Ensamble, teatru działającego na terenie NRD. W tym kraju został do końca życia. Wracając do piosenki. Jakie szczęście, że zachowało się nagranie oryginalne sprzed 80 lat. Wykonawczyni tej wersji to gwiazda premierowego wystawienia spektaklu, Lotta Lenya. Jednak nie tylko dlatego to wykonanie jest szczególne dla historii piosenki, ale o tym za chwilę. frameborder=”0″ allowfullscreen> Historia wykonań tej piosenki przez innych, zwłaszcza anglojęzycznych artystów, to głównie historia tłumaczenia tekstu. Okazuje się, że w tym przypadku właśnie tłumaczenie miało decydujący wpływ na sukces utworu na rynku międzynarodowym. W USA po raz pierwszy piosenka zabrzmiała przy okazji premiery Opery za 3 Grosze na Brodway’u w 1933 r., jednak ta produkcja przeszła kompletnie bez echa. Kiedy po 21 latach amerykańska scena musicalowa ponownie upomniała się o ten tytuł, nagle utwór okazał się wielkim sukcesem. Jednak tym razem było to inne tłumaczenie. Wersja w przekładzie Marca Blitzstein’a zawojowała amerykański rynek muzyczny, a pierwszym wykonawcą, który pomógł w jej promocji, był Louis Armstrong. Jego wersja jest, jak na tamte czasy, bardzo nowatorska i głównie dzięki jej swingującemu charakterowi, do dziś jest inspiracją dla młodych muzyków jazzowych. Być może to właśnie ta wersja przyczyniła się do nieśmiertelności utworu? frameborder=”0″ allowfullscreen> Tutaj warto dodać, że pierwsza wykonawczyni piosenki, Lotta Lenya, miała swój udział w sukcesie Armstornga. Po pierwsze artystka rewelacyjnie zagrała w amerykańskim przedstawieniu w 1954 roku i to właśnie także jej zasługa, że zainteresowano się tą piosenką. Po drugie, Lotta była żoną kompozytora piosenki, Kurta Weila (w momencie występowania na Brodway’u już wdową) i po trzecie, była obecna w studiu podczas nagrań Louisa. I pewnie nie przypadkowo jej imię pojawia się w wersji tego muzyka. Oto pierwsza zwrotka tej wersji. Za chwilę porównamy ją z dwoma innym przekładami. Oh the shark has pretty teeth dear, And he shows them pearly white Just a jack-knife has Macheath dear And he keeps it out of sight. Bardzo podobną, zdecydowanie współcześniejszą wersję, nagrał Michael Buble. Zresztą ten artysta umieścił ten utwór na dwóch swoich płytach, w dwóch różnych wykonaniach. Pierwsze nagranie, umieszczone w albumie „It’s Time”, nawiązuje ko koncepcji Atrmstornga – jest lekkie, swingujące i taneczne. W nagraniu późniejszym, z albumu „Heaven’t Meet You Yet”, Buble jest już wokalistą świadomym, pokazującym bardziej refleksyjną stronę tego samego utworu. I ta wersja jest ciekawsza. frameborder=”0″ allowfullscreen> W roku 1976, na potrzeby jednego z teatrów brodwayowskich, powstało kolejne tłumaczenie autorstwa Ralph Manheim & John Willett. See the shark with teeth like razors All can read his open face And Macheath has got a knife, but Not in such an obvious place Jest również spore grono wykonawców tej właśnie wersji, m. in,. Sting i Nick Cave frameborder=”0″ allowfullscreen> Z nowym, jeszcze zupełnie innym tłumaczeniem autorstwa spółki MacDonald&Sams, wystawiono Operę za trzy grosze w 1994 r. na deskach jednego z londyńskich teatrów. W tej wersji tekstowej piosenka o Mackim jest jeszcze bardziej mroczna. Though the shark’s teeth may be lethal Still you see them white and red But you won’t see Mackie’s flick knife Cause he slashed you and you’re dead frameborder=”0″ allowfullscreen> W Polsce piosenka doczekała się kilku wykonań, głównie aktorskich (Jan Kobuszewski, Wiesław Gołas, Elżbieta Wojnowska). Jej polska historia to znów historia tłumaczeń, bo to one mają bardzo duży wpływ na koncepcję, a później interpretację utworu. Najczęściej wykonywany jest tekst w tłumaczeniu Władysława Broniewskiego. To właśnie jemu zawdzięczamy udany polski tytuł piosenki. A rekiny w oceanie Mają zebów pełen pysk, Macheath ma w kieszeni majcher, Lecz kto widział jego błysk. (Broniewski) To tłumaczenie powstało na potrzeby inscenizacji dramatu Opera za 3 grosze i jest ciągle tą najbardziej znaną wersją. Niemniej znana jest wersja Roberta Stillera. Rekin zęby ma na wierzchu A tych zębów pełen pysk A Macheath ma nóż w kieszeni Kto tam dojrzy jego błysk. (Stiller) Najnowsze tłumaczenie, autorstwa Romana Kołakowskiego – to w połączeniu z interpretacją Kazika Staszewskiego – nowy wymiar znanej pieśni. Ta wersja jest bardziej dopasowana do czasów, w których żyjemy: jest mniej wyrafinowana tekstowo, dzięki czemu bardziej dosłowna i konkretna. Rekin zęby ma jak noże I nie musi kryć się z tym. Mackie noża użyć może, Ale kto go widział z nim? (Kołakowski) frameborder=”0″ allowfullscreen> Największą różnicę w koncepcji tłumacza widać na przykładzie ostatniej zwrotki, która (cytując za wikipedią) „wyraża pełne goryczy, fatalistyczne motto. W charakterystyczny dla Brechta sposób nie pozostawia ono złudzeń co do natury ludzkiej i realiów tego świata. Można ją interpretować jako stwierdzenie, że cnotę od występku dzieli czasem bardzo cienka granica, a prawdziwi wielcy zbrodniarze zostaną dla społeczeństwa na zawsze anonimowi, kryjąc swą prawdziwą naturę pod fasadą cnotliwości.” Ten właśnie fragment, tak bardzo istotny dla znaczenia całego tekstu, bardzo różni się w trzech polskich tłumaczeniach. Aż trudno uwierzyć, że to tłumaczenia tego samego utworu. Kiedy rekin krwią się splami, Krew w pamięci musi trwać… Mackie nosi rękawiczki, Żeby nic nie było znać. (Broniewski) ————————————– Nic sobie nie przypomina I zażyć go nie ma jak Bo i rekin nie jest rekin Gdy dowodów na to brak. (Stiller) —————————————– Światłość dzieli od ciemności Czasem tylko głupi krok Wskazać można tych z jasności Innych nadal skrywa mrok. (Kołakowski) ———————————— Dla przeciwwagi, po tych rozważaniach leksykalnych, posłuchajmy na zakończenie nagrania, które zaśpiewane po hiszpańsku, stawia mocno na stronę muzyczną. Styl flamenco jest chyba wymarzony dla tego typu opowieści ulicznych. Bardzo interesujący w tej wersji jest akompaniament, narastający i wspaniale budujący dramaturgię. frameborder=”0″ allowfullscreen> Na przykładzie piosenki Mackie Majcher (Die Moritat von Mackie Messer) widzimy wyraźnie, że samo zdecydowanie się na zaśpiewanie tego typu utworu nie jest jeszcze wystarczające. Najpierw trzeba wiedzieć, o czym chciałoby się zaśpiewać i do tej wizji dobrać stosowne tłumaczenie. Być może pojawią się jeszcze artyści, którzy zaproponują zupełnie nową wersję, z tekstem którego nowe tłumaczenie odkryje nieznane dotąd blaski utworu. Myślę, że to tylko kwestia czasu. Und der Haifisch, der hat Zähne Und die trägt er im Gesicht Und Macheath, der hat ein Messer Doch das Messer sieht man nicht. Ach, es sind des Haifischs Flossen Rot, wenn dieser Blut vergießt. Mackie Messer trägt «nen Handschuh Przewodnik operowy online i streszczenie do Opery za trzy grosze Weilla i Brechta Geneza Opery za trzy grosze była dramatyczna. Wszyscy spodziewali się porażki. Ale premiera 31 sierpnia 1928 roku stała się niespodziewanym triumfalnym sukcesem i przyniosła Kurtowi Weillowi i Bertoldowi Brechtowi niespodziewaną sławę. Melodie Weilla stały się popularne, a samo dzieło w ciągu pierwszych 5 lat wystawiono razy. Treść ♪ Synopsis ♪ Komentarz ♪ Akt I (sklep żebraczy Peachums, ślub Polly i Mackie’ego) ♪ Akt II (scena pożegnania, aresztowanie Mackiesa) ♪ Akt III (Zdrada Jenny, Finał) Highlights ♪ Der Haifisch hat Zähne (Mack the knife) ♪ Piosenka oannona ♪ Księżyc nad Soho ♪ Piosenka Barbary ♪ Piratowa ballada Jenny ♪ Pieśń o niewystarczalności ludzkich wysiłków Recenzja nagrań ♪ Recenzja nagrania ROLE I STRESZCZENIE W 4 MINUTY ] LIBRETTO Bertold Brecht, na podstawie Opery żebraczej Johna Gaya i współpracy Elisabeth Hauptmann oraz tekstów Karla Klammera GŁÓWNE ROLE Jonathan Peachum, właściciel firmy Beggar's Friend - Celia Peachum, jego żona - Polly Peachum, jej córka - Macheath, Mackie Messer, zabójca i gangster - Tiger Brown, szef policji w Londynie - Lucy, jego córka - Jenny, właścicielka burdelu i dziwka RECENZJA NAGRANIA CBS, z Lotte Lenya, Erichem Schellowem, Johanną von Koczian i Willy Trenkiem pod dyrekcją Wilhelma Brücknera-Rüggeberga i Orkiestrą Sender Freies Berlin. KOMENTARZ Krytyka społeczna Dzieło jest produktem berlińskich “ryczących lat dwudziestych”. Jazz, art déco i pragnienie przyjemności charakteryzowały te lata. Wciąż jednak wszechobecne były okropieństwa Wielkiej Wojny i jej następstwa, takie jak hiperinflacja, zorganizowana przestępczość, nędza oraz psychicznie i fizycznie zrujnowane ofiary. Trzydziestoletni Bertold Brecht był marksistą i w Operze za trzy grosze opisuje społeczeństwo skorodowane od wewnątrz, w którym zmiany są możliwe tylko poprzez zmianę systemu, czyli rewolucję jakiegokolwiek rodzaju. Jest to świat bez społecznego cementu. Nikt nie jest zobowiązany wobec drugiego, każdy jest przekupny. Podstawowymi instynktami człowieka kierują burżuazyjne wady, takie jak chciwość i próżność, ale także głęboko ludzkie impulsy, takie jak instynkt przetrwania i popęd płciowy. Peachum reprezentuje obłudnego mieszczanina, który czuje się lepszy od klasy niższej (Macheath), ale ostatecznie nie jest niczym więcej niż “zbójem z Biblią w ręku”. Brecht pozwala Macheathowi zapytać na przykład: “Czym jest włamanie do banku przeciwko założeniu banku? W końcu policjant zachowuje się jak gangster, dziwka jak córka burżuja. Jedni rabują z konieczności, inni z chciwości. Tę hipokryzję mieszczaństwa w próbie odróżnienia tych dwóch rzeczy od siebie chciał obnażyć Brecht. Pięć lat po premierze w 1928 roku dzieło zostało zakazane przez narodowych socjalistów. Dla faszystów było to amoralne, nihilistyczne dzieło stworzone przez Żydów. Dla wielu osób zaangażowanych w premierę (w większości pochodzenia żydowskiego) lata nazistowskie były horrorem. Podczas gdy Weill i Brecht mogli wyemigrować do USA, inni trafili do obozów koncentracyjnych. Słynny stał się los Tygrysa Browna z premiery, Kurta Gerrona. Został on zmuszony do wyreżyserowania w 1944 roku nazistowskiego filmu propagandowego “Theresienstadt”, który pokazuje szczęśliwych Żydów w obozach koncentracyjnych. Gerron został brutalnie zamordowany niedługo później w Auschwitz. Oryginał i “kopia” stały się sensacją Podstawą Opery za trzy grosze było istniejące już dzieło. Brecht swobodnie zaadaptował fabułę “Opery żebraczej” Johna Gaya. Dokładnie 200 lat wcześniej Gay przekomarzał się w Londynie z przepychem barokowych oper Haendla. Zamiast grać w środowisku arystokracji, jak w operze Haendla, Gay pozwolił, by akcja toczyła się w środowisku dziwek i żebraków angielskiej stolicy. Sukces tej parodii był tak głośny, że spowodował poważne straty ekonomiczne dla opery Haendla. Dla publiczności było sensacją, że środowisko konspiracyjne zostało przedstawione na scenie teatralnej. Również 200 lat później publiczność zareagowała na temat opery z taką samą gwałtownością. Powodem tego było nie tylko środowisko społeczne Opery za trzy grosze, ale również fakt, że klasyczna opera lat dwudziestych była daleka od gustu szerokiej publiczności i kontrast z jazzującą, niemal wulgarną muzyką Weilla był dramatycznie duży. Ambiwalentny triumf Cieniem na przygotowaniach do opery kładły się zgony, odwołania i choroby zaangażowanych osób. Wszyscy spodziewali się porażki. Ale premiera 31 sierpnia 1928 roku odniosła niespodziewany triumfalny sukces i przyniosła Kurtowi Weillowi i Bertoldowi Brechtowi niespodziewaną sławę. Melodie Weilla stały się popularne, a utwór w ciągu pierwszych 5 lat wystawiono razy. Brecht ucierpiał na tym, że popularność muzyki zepchnęła na dalszy plan krytykę społeczną utworu, a publiczność ostatecznie skonsumowała dzieło jak operetkę. Trzydzieści lat później, w adaptacji Blitzsteina na Broadwayu, dzieło miało triumfalnie świętować ponad 2000 przedstawień z publicznością, która nie była znana z rewolucyjnych ruchów. Muzyka Opery za trzy grosze Opera za trzy grosze była drugim, po “Mahoganny”, dziełem Weilla we współpracy z Bertem Brechtem. Twórczość operowa Weilla była już wówczas zdominowana przez tematykę współczesnej krytyki, jego styl kompozytorski był bogaty w efekty i wzbogacony o elementy jazzowe. W Operze za trzy grosze, w wieku 28 lat, jego kunszt osiągnął wspaniałą kulminację. Weill pisał muzykę o prostych, ale sugestywnych melodiach. Śpiewakom towarzyszy zespół jazzowy składający się z 9 muzyków, którzy nie siedzą w orkiestronie, lecz grają swoją muzykę na scenie. Zespół składa się z 2 saksofonów, 2 trębaczy, puzonu, banjo, kotłów, fisharmonii i fortepianu, na którym grają śpiewacy, choć instrumentarium może być też modyfikowane. Wszystko w tym dziele było wielkim ryzykiem. Rzadko kiedy muzykę komponowano tak prosto i tak bezpośrednio (lub trywialnie czy wręcz wulgarnie), nie tracąc przy tym walorów artystycznych. Weill wprowadził wiele dziwnych tonów, które np. pojawiają się w akordach lub fałszują linie melodyczne. Oczywiście słowo “opera” w tytule utworu jest ironiczne, bardziej adekwatnym określeniem jest teatr muzyczny. Weill ustawił muzykę tak, by mogła być śpiewana przez aktorów. Dotyczyło to zwłaszcza rozpiętości tonalnej ról, którą mogli opanować nawet niewprawni śpiewacy. Teatr epicki i efekt alienacji Opera za trzy grosze odchodzi od konwencjonalnego podejścia do dramatu muzycznego, które znamy z gatunku opery. Brecht wymagał od kompozytora i wykonawców nie tyle psychologicznej, co społeczno-politycznej interpretacji scen. Aktor nie może być zaabsorbowany rolą. Dlatego też idealnym interpretatorem tego dzieła nie był empatyczny śpiewak operowy, lecz śpiewający aktor. Brecht nazwał ten nowy gatunek “teatrem epickim”, a jednym z jego podstawowych elementów był stylistyczny zabieg alienacji. W Wikipedii alienacja jest definiowana następująco: Brecht chciał “oddalić” lub “wyalienować” swoich widzów od postaci i akcji i przez to uczynić z nich obserwatorów, którzy nie będą się angażować ani współodczuwać emocjonalnie, ani empatyzować poprzez indywidualne psychologiczne identyfikowanie się z postaciami; chciał raczej, aby publiczność rozumiała intelektualnie dylematy bohaterów i niewłaściwe postępowanie wytwarzające te dylematy, eksponowane w jego fabułach dramatycznych. Będąc w ten sposób “zdystansowany” emocjonalnie od postaci i akcji na scenie, publiczność może być w stanie osiągnąć taki intelektualny poziom zrozumienia (lub intelektualnej empatii); w teorii, podczas gdy wyalienowany emocjonalnie od akcji i bohaterów, będą one upoważnione na poziomie intelektualnym zarówno do analizy, a może nawet spróbować zmienić świat, który był społeczny i polityczny cel Brechta jako dramaturg i siły napędowej jego dramaturgii. Dzieło miało wielu ojców i matek Obok twórców formy oryginalnej (Gray i Pepusch) i nowoczesnej (Brecht i Weill) należy wymienić Elisabeth Hauptmann, która napisała wiele tekstów jako tłumaczka Opery żebraczej, oraz Klammera, który przełożył wiersze Francois Villona (wybrane przez Brechta). To ostatnie doprowadziło do procesu o prawa autorskie wytoczonego przez Klammera, który zmusił Brechta do wypłacenia odszkodowania. Podejście Brechta do treści Opery za trzy grosze było głęboko marksistowskie, ale jeśli chodzi o finanse, Brecht był adaptacyjnym kapitalistą, żądającym dla siebie dwóch trzecich zysków. Weill otrzymał jedną czwartą, a Elisabeth Hauptmann 12,5 %. Język dzieła Uwaga wstępna: Język tej sztuki jest ordynarny. Dla zachowania autentyzmu w streszczeniu użyto słów z dramatu. Owertura Słynny Moritat Macka – Mac the knife Synopsis: Jarmark w Soho. Żebracy żebrzą, złodzieje kradną, dziwki kurwują. Karnawałowy śpiewak śpiewa Moritat o Mackie Messerze, zabójcy, który zabija na zlecenie. Und der Haifisch, der hat Zähne (Ballad of Mac the Knife) Moritat” (pochodzący prawdopodobnie od słowa “morderczy czyn” lub “moralność”) był balladą grozy, którą śpiewano na jarmarkach, a śpiewakowi towarzyszyły skrzypce lub organy bębenkowe. Od początku Moritat stał się popularną pieśnią par excellence i najsłynniejszym utworem Opery za trzy grosze. Co ciekawe, piosenka ta nie znalazła się w pierwotnej wersji. Została napisana w ostatniej chwili, ponieważ aktor Harald Paulsen nalegał, aby być pierwszym aktorem, który wykona piosenkę. Utwór składa się z 6 wersów i rozpoczyna się tylko z akompaniamentem fisharmonii. Z każdym wersem dołączają kolejne instrumenty z ogólnej liczby 9. Weill pisze na początku “w sposób organów ulicznych”. Rytm rozwija się coraz bardziej w fokstrota. Słyszymy ten utwór w dwóch wersjach. Najpierw słyszymy wersję pierwszego Macheatha, Haralda Paulsena, któremu zawdzięczamy istnienie tego utworu. Der Haifisch hat Zähne – Paulsen Jego późniejsza rola w III Rzeszy była jednak smutna. Był oportunistą i cieszył się złą sławą jako donosiciel. Leonard Bernstein zajął się operą w latach 50-tych i poprosił Blitzsteina o stworzenie angielskiej wersji na Broadway. Blitzstein przeniósł “Operę za trzy grosze” do Nowego Jorku z 1870 roku i napisał tekst w amerykańskim slangu. Lotte Lenya ponownie zaśpiewała Jenny, tak jak zginęła w premierze 30 lat wcześniej. Dzieło miało w Ameryce ogromne znaczenie. Wielu muzyków jazzowych doceniło fakt, że Weill, w przeciwieństwie do innych europejskich kompozytorów, pisał w stylu jazzowym i utwór doczekał się wielu adaptacji przez amerykańskich muzyków jazzowych. W 1960 roku Ella Fitzgerald przywiozła “Mack the knife” z powrotem do Berlina i otrzymała za to nagrodę Grammy. Jej interpretacja zmieniała tonację chromatycznie o jeden stopień wyżej z każdym wersem, w sumie 11 razy. Zapierające dech w piersiach. Mack the knife – Fitzgerald Księżyc nad Soho Synopsis: Peachum prowadzi wraz z żoną sklep, w którym nadaje przyszłym żebrakom odpowiedni strój i przydziela im dzielnice. W zamian za to muszą oddać część swoich nędznych dochodów. Ich córka Polly nie wróciła tej nocy do domu, obawiają się najgorszego. Ten numer jest wspaniałą karykaturą konwencjonalnej opery. Podczas gdy w Normie Belliniego (i wielu innych operach) doświadczamy magicznych nocy pełni księżyca, Weillowski księżyc nad Soho jest groteskowym grymasem na nocnym niebie. Anstatt, dass … Das ist der Mond über Soho (No They Can’t Song) Synopsis: Polly Peachum była nieobecna, ponieważ świętowała swój ślub w podniszczonej stajni w Soho z Mackie nożem, cywilne nazwisko Macheath. Nieuczciwi przyjaciele Macheatha ukradli prezenty ślubne i zaśpiewali im piosenkę weselną. Weill celowo napisał tę pieśń chóralną z mnóstwem złych nut. Wiwaty gości weselnych raczących się piwem są równie żałosne jak ich uczucia do pary młodej. Wedding Song for the Less Well Off – Brückner Lotte Lenya Synopsis: Aby wprowadzić nastrój, Polly śpiewa piosenkę pirata-Jenny. Jest to ballada o barmance, która w rzeczywistości jest piratką i pomaga przybyłym piratom plądrować miasto. Ballada o piracie-Jennym była pierwotnie przeznaczona dla postaci Polly. Jednak ze względu na wielki sukces Lotte Lenya (pierwszej Jenny) została ona następnie przekazana właśnie tej postaci. Lotte Lenya (mieszczanka Charlotte Blamauer) była nie tylko premierową Jenny, ale także żoną Kurta Weilla. Śpiewała tę rolę także w pierwszej adaptacji filmowej z 1931 roku. Kolejną piosenkę oglądamy właśnie z tego filmu. Brechtowski aparat stylistyczny alienacji jest w tej pieśni szczególnie efektowny: Aktorstwo Lenyi ograniczone jest do absolutnego minimum. Meine Herren heute sehen Sie mich Gläser abwaschen (PIRATE JENNY) – Lenya Rozrywkowa pieśń armatnia Synopsis: Krótko, goście weselni przechodzą dreszcz, gdy pojawia się Tiger Brown, przerażający szef londyńskiej policji. Jest on starym przyjacielem Macheatha i przybył po prostu złożyć mu gratulacje. Dwaj dawni towarzysze wojny wspólnie śpiewają pieśń armatnią. Tzw. Cannon Song to porywający ragtime z porywającym refrenem, napisany w tempie fokstrota. Słyszymy wersję angielską. The tropps live under (CANON SONG) – Julia / Sabin Synopsis: Macheath i Polly są szczęśliwi przez chwilę. Weill zaskakuje nas niemal romantyczną pieśnią miłosną. Części utworu są piosenka jak skomponowany i inne są napisane w sprechgesang (więcej mówione niż śpiewane), styl często używany w kabarecie tych lat. Siehst Du den Mond über Soho (LIEBESLIED) – Schellow / Koczian Słynna “Pieśń Barbary” Synopsis: Polly udaje dziewczynę, która jak wszyscy inni chce tylko znaleźć mężczyznę. W tym utworze widzimy, jak teatr epicki wymagał od aktora roli pośrednika. Nie chodziło o zanurzenie się w emocjonalny świat postaci, ale raczej o pokazanie jej osoby. Znów widzimy Lotte Lenyę. Einst glaubte ich, als ich noch unschuldig war (BARBARA SONG) – Lenya Drugą, pełną rozmachu interpretację słyszymy w wykonaniu Megan Mullally, znanej amerykańskiej aktorki. Pod względem interpretacyjnym i instrumentacyjnym nagranie to jednak znacznie różni się od poprzedniej wersji Lotte Lenya. Barbara song (in english) – Mullally Synopsis: Z powrotem z rodzicami, Polly opowiada o ślubie. Peachum jest szalony, miał nadzieję, że jego córka jako pomoc dla jego wieku. Z Biblią w ręku prorokuje jej złą przyszłość. Ostrzega ją, że świat jest biedny, a człowiek jest zły. Was ich möchte, ist es viel? – Koczian OPERA ZA TRZY GROSZE ACT II Pożegnanie z Polly – na sposób Fausta Synopsis: Teraz Peachum robi wszystko, by wsadzić Macheatha za kratki. Przekonał nawet Tigera Browna, by aresztował jego przyjaciela. Macheath dowiaduje się o tym i ukrywa się. Z żalem Polly żegna się z mężem. Pożegnanie Polly jest parodią monologu Gretchen z Fausta. Er kommt nicht wieder (POLLYS FAREWELL SONG) – Koczian Synopsis: Żona Peachuma przekupiła właścicielkę burdelu Jenny, aby zgłosiła się na policję, gdy tylko Macheath pojawi się w burdelu. Jenny jest pewna, że się pojawi, bo popęd seksualny doprowadzi go tutaj. Da ist nun einer schon der Satan selber (Ballada o seksualnej obsesji) – Hesterberg Atrafne tytuły piosenek Synopsis: Właściwie niedługo po tym, jak on się pojawia. Nostalgicznie wspominają czasy, gdy on był jej brutalnym obrońcą, a ona prostytuowała się dla niego. Nazwy utworów takie jak “Canon song” czy jak tutaj “Pimp Ballad” były zwięzłe i pomogły uczynić te utwory popularnymi. Ta piosenka jest skomponowana w stylu tanga. W tym nagraniu słyszymy ponownie Lotte Lenya. To nagranie pochodzi z lat pięćdziesiątych, ponad 20 lat po pierwszym wykonaniu i pierwszej adaptacji filmowej z 1931 roku. Głos Lenyi był teraz znacznie głębszy i nie mogła już śpiewać wszystkich piosenek w oryginalnej wysokości. Był taki czas, a teraz wszystko przeminęło (Tango-Ballada) – Lenya / Merrill Piracka ballada Jenny Synopsis: Bez wahania Jenny dzwoni na policję. Wkrótce Macheath zostanie zabrany. Korsarska ballada rozpoczyna się przy akompaniamencie pozornie rozstrojonego fortepianu. Ten makabryczny utwór był później śpiewany przez wiele aktorek. Skomponowany jest w charakterystycznym sprechgesangu. Meine Herren heute sehen Sie mich Gläser abwaschen (Ballada o niemoralnych zarobkach) – Lenya Pochwała pomyślności Synopsis: Macheath poddaje się swojemu losowi. Przy akompaniamencie utworu fortepianowego w stylu jazzującej muzyki rozrywkowej, słyszymy “Pochwałę dobrobytu” Macheatha (która jednak rozleniwia), śpiewaną z bandycką wspaniałością. Da preist man uns das Leben großer Geister (Ballad of Gracious Living) Synopsis: Odwiedza go Lucy Brown, córka komendanta policji. Jest ona przez niego w ciąży. Kiedy pojawia się Polly, jest wściekła, a oni walczą zazdrośnie. Duet ten należy również rozumieć jako parodię duetów operowych. Jest to zrzędzenie dwóch “kobiet z rynku”. W nagraniu słyszymy, można powiedzieć, dwie zawodowe śpiewaczki. Da preist man uns das Leben großer Geister (Jealousy Duet) – Bernsteiner-Licht / Akselrod Najpierw karcz, potem moralność Synopsis:Lucy przysięga, że wyrówna rachunki z Polly. Naciska na ojca, aby upewnić się, że Macheath wyjdzie z więzienia. Tak też się dzieje i wkrótce Macheath jest z powrotem z Jenny. Tam filozofują na temat tego, czym żyje człowiek. Zgadzają się, że najpierw jest żarcie, a potem moralność! Niektóre z wierszy Brechta stały się przysłowiowymi aforyzmami, które weszły do języka niemieckiego. Najbardziej znanym i do dziś używanym był ten o “jedzeniu i moralności”. Aby wzmocnić działanie słów w teatrze, Brecht kazał wydrukować ważne sformułowania na taśmach i powiesić je obok sceny. Ihr Herrn, die ihr uns lehrt, wie man brav leben (II finał) – Rasp OPERA ZA TRZY GROSZE ACT III Peachums menace Synopsis: Peachum nie daje za wygraną. Grozi komendantowi policji, że swoimi żebrakami zakłóci zbliżające się uroczystości koronacyjne królowej. Muzyka tego utworu ma przypominać pochód z pochodniami i oddaje atmosferę groźnego marszu żebraków. Tekst Brechta jest porażający, refren zmienia się 4 razy i staje się coraz bardziej cyniczny: Dla tej ponurej egzystencji Człowiek nigdy nie jest dość ostry Stąd jego słaby opór Do jego sztuczek i blefu Dla tej ponurej egzystencji Człowiek nigdy nie jest wystarczająco zły Choć jego upór może być piękny. Dla tej ponurej egzystencji człowiek nigdy nie jest wystarczająco żałosny. Cała jego ponura egzystencja jest stekiem bzdur. W tej ponurej egzystencji człowiek nie jest jeszcze wystarczająco dobry. Zrób to bez pomocy Uderz go w głowę Der Mensch lebt durch den Kopf (Pieśń o niewystarczalności ludzkich wysiłków) Jenny zdradza Macheathów po raz drugi Synopsis: Po raz kolejny Macheath zostaje zdradzony przez dziwki podczas wizyty w domu publicznym. Jenny śpiewa o próżności człowieka, którego ambicje prowadzą do ruiny. Taki los spotkał Salomona, Cezara, Kleopatrę, a teraz Macheatha. Usprawiedliwia się więc, że to ona w końcu doprowadza swojego byłego kochanka na szubienicę. Ihr saht den weisen Salomo (SALOMON SONG) – Lemper Synopsis: Tym razem zostaje skazany na śmierć. Brakuje mu pieniędzy, aby przekupić strażników za próbę ucieczki i zostaje zaprowadzony na szubienicę. Wszyscy czekają na niego na placu egzekucyjnym. Kiedy pętla zostaje założona na jego szyję, Peachum ogłasza, że Macheath został ułaskawiony przez królową. Pojawia się konny posłaniec. Poprzez nobilitację Macheatha Brecht dążył do postawienia na równi rabusiów i klasę wyższą. Tak więc system nie może zreformować się sam, ale raczej zmiana musi być wniesiona przez rewolucję. W tym marksistowskim podejściu tkwi społeczno-rewolucyjny aspekt tej opery. Oczywiście Posłaniec jest także parodią Opery Serii, w której bogowie w zaskakującym zwrocie akcji dają szczęśliwe zakończenie, “lieto fine” wywołane przez “Deus ex machina”. Ale kontekst tej opery jest groteskowy i zamienia ten zwrot w satyrę. Horch, horch, horch (The Mounted Messenger) Synopsis: Ogłasza, że z okazji koronacji królowa postanowiła, że Macheathowi należy się nie tylko wolność, ale także tytuł szlachecki, apanaże i zamek. Opera kończy się wielkim chorałem wszystkich uczestników: Walczmy z niesprawiedliwością, ale z umiarem, Bo zamarznie na śmierć, jeśli zostawić ją w spokoju. Verfolgt das Unrecht nicht zu sehr (DREIGROSCHEN FINALE) SCHLUSSCHORAL Recenzja nagrania opery OPERA ZA TRZY GROSZE w języku niemieckim: CBS, mit Lotte Lenya, Erich Schellow, Johanna von Koczian und Willy Trenk unter der Leitung von Wilhelm Brückner-Rüggeberg und dem Orchester Sender Freies Berlin w języku angielskim: TPR, Lotte Lenya, Scott Merrill, Martin Wolfson, Beatrice Arthur pod dyrekcją Samuela Matlovskiego. Peter Lutz, opera-inside, internetowy przewodnik operowy o OPERA ZA TRZY GROSZE Kurta Weilla i Berta Brechta.. 30. maja 2021/ Fundacja Kurta Weilla dla Muzyki ma zaszczyt ogłosić całkowicie nową stronę internetową poświęconą wyłącznie jednemu z najsłynniejszych przedstawień w historii teatru muzycznego, Operze za trzy grosze. Dwa duże wznowienia w 2006 roku – na Broadwayu (Roundabout Theatre, otwarcie 20 kwietnia) i w Berlinie (Admiralspalast, otwarcie 11 sierpnia) – stanowią doskonałą okazję do zaprezentowania tego legendarnego musicalu w sieci. Skieruj swoją przeglądarkę na aby odkryć tę stronę. Strona zawiera galerie historycznych plakatów i słynnych Macheathów, pliki audio z wywiadów z Lotte Lenya i Jerrym Orbachem, informacje o głównych produkcjach, dogłębne spojrzenie na muzykę do spektaklu, kalendarz przedstawień, wspaniałe cytaty, dwa quizy, szczegółowe streszczenie i wiele więcej! Kamień milowy teatru muzycznego XX wieku, Opera za trzy grosze (Die Dreigroschenoper) toczy się niepowstrzymanie w XXI wiek. W swojej operze „przez żebraków i dla żebraków” kompozytor Kurt Weill (1900-1950) i dramaturg Bertolt Brecht (1898-1956), wraz z Elisabeth Hauptmann, przekształcili cukierkowe, staroświeckie formy operowe i operetkowe, wprowadzając ostrą perspektywę polityczną oraz brzmienie berlińskich zespołów tanecznych i kabaretów z lat dwudziestych. Kwaśne harmonie Weilla i kąśliwe teksty Brechta stworzyły rewolucyjny nowy teatr muzyczny, który zainspirował takie późniejsze hity jak Cabaret, Chicago i Urinetown. Numer otwierający spektakl, „Mack the Knife”, stał się jedną z najpopularniejszych piosenek tego stulecia.

piosenka z opery za trzy grosze